- Anayasa Mahkemesi, Türk Medenî Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
- İptal hemen değil, kararın yayımından dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar mevcut kural uygulanmaya devam eder.
- İptal kararları geriye yürümez. Bu nedenle verilmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez.
- Kanun koyucunun bu süre içinde nafakanın süresine ilişkin yeni bir düzenleme yapması bekleniyor.
Ne iptal edildi?
Türk Medenî Kanunu’nun 175. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.”
Anayasa Mahkemesi, Antalya 12. Aile Mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine bu fıkradaki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir (E.2025/156, K.2026/131, 4/6/2026). Yoksulluk nafakasının diğer şartları, yani boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme, kusurun daha ağır olmaması ve nafaka yükümlüsünün kusurunun aranmaması, değişmemiştir.
Mahkeme neden iptal etti?
Anayasa Mahkemesi aynı ibareyi 2012 yılında incelemiş ve Anayasa’ya aykırı bulmamıştı (E.2011/136, K.2012/72). O kararda süresizliğin, nafakanın her hâlde ömür boyu ödeneceği anlamına gelmediği belirtilmişti.
Yeni kararda Mahkeme, bu değerlendirmeye rağmen uygulamada kuralın emredici olarak yorumlanmaya devam ettiğini, hâkime nafakanın süresi konusunda takdir yetkisi tanınmadığını ve nafakanın belirli bir süreyle sınırlandırılmasının kanuna aykırı kabul edildiğini tespit etmiştir. Mahkemeye göre yoksulluk nafakasının hiçbir ölçüt belirlenmeksizin kategorik olarak süresiz öngörülmesi, kusurlu olması dahi gerekmeyen nafaka yükümlüsü bakımından ağır bir külfete yol açmakta ve taraflar arasındaki makul dengeyi ortadan kaldırmaktadır. Kural, Anayasa’nın 2., 5. ve 17. maddelerine aykırı bulunmuştur.
Kararda, nafakanın süresinin belirlenmesinde dikkate alınabilecek unsurlara da değinilmiştir:
- evliliğin süresi,
- nafaka alacaklısı eşin yaşı, eğitim ve sağlık durumu,
- ekonomik ihtiyaçlarını kendi imkânlarıyla karşılayabilme kapasitesi.
Mahkeme ayrıca, somut olayın özellikleri gereği nafakanın süresiz olarak hükmedilmesini gerektiren hâllere ilişkin ölçütlerin de kanunda açık ve net biçimde yer alması gerektiğini belirtmiştir. Yani karar, süresiz nafakayı tamamen ortadan kaldırmayı değil, nafakanın süresinin somut olaya göre belirlenebilmesini amaçlamaktadır.
Karar oyçokluğuyla verilmiştir. Üç üye, yoksulluk nafakasının sosyal devlet ilkesi ve fiili eşitlik bakımından önemli bir koruma aracı olduğunu, sorunun kuralda değil uygulamada bulunduğunu belirterek karşı oy kullanmıştır. Bir üye ise iptale, kuralın belirlilik ilkesini karşılamadığı gerekçesiyle katılmıştır.
İptal ne zaman yürürlüğe girecek?
Anayasa Mahkemesi, iptal nedeniyle doğacak hukuki boşluğun kamu yararını ihlal edeceğini değerlendirerek iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Karar 30 Eylül 2026’da yayımlandığından iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir.
Anayasa’nın 153. maddesine göre iptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar. Dolayısıyla bu süre içinde nafakanın süresine ilişkin yeni bir yasal düzenleme yapılması beklenmektedir.
Mevcut nafakalar ne olacak?
Anayasa’nın 153. maddesi uyarınca iptal kararları geriye yürümez. Bu nedenle bugüne kadar verilmiş yoksulluk nafakası kararları, iptal kararı nedeniyle kendiliğinden sona ermez ve ödeme yükümlülüğü devam eder.
Mevcut nafakalar bakımından Türk Medenî Kanunu’nun 176. maddesindeki imkânlar ise geçerliliğini korumaktadır:
- Nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar.
- Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.
- Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir.
Yapılacak yeni düzenlemenin mevcut nafakalara ve devam eden davalara nasıl uygulanacağı, kanunun içereceği geçiş hükümlerine bağlı olacaktır. Bu konudaki gelişmeleri bu sayfada güncelleyeceğiz.
Devam eden boşanma davaları
İptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe gireceğinden, bu tarihe kadar yoksulluk nafakasına ilişkin mevcut kural uygulanmaya devam edecektir. Bu tarihten sonra verilecek kararlar ise yapılacak yeni düzenlemeye ve yargı içtihatlarına göre şekillenecektir. Devam eden bir davanız varsa, sürecin hangi aşamada olduğu ve yeni düzenlemenin etkisi somut olarak değerlendirilmelidir.
İlgili karar ve mevzuat: Anayasa Mahkemesi, E.2025/156, K.2026/131, 4/6/2026 (Resmî Gazete: 30/9/2026, Sayı 33386) · 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.175, m.176 · Anayasa m.153
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.