- Dava şartı arabuluculukta, geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmamanın yaptırımı vardır.
- Katılmayan taraf, sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; lehine ise vekâlet ücretinin yalnızca yarısına hükmedilir.
- İki taraf da ilk toplantıya katılmazsa, açılacak davada tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
- Toplantıya katılmak, anlaşmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez.
Dava şartı arabuluculuk nedir?
Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. İşçi–işveren uyuşmazlıkları, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklar, belirli tüketici uyuşmazlıkları ile kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hukukundan doğan uyuşmazlıklar bunlar arasındadır.
Bu uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurulmadan dava açılırsa, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir. Hangi uyuşmazlıkların kapsama girdiğine ilişkin ayrıntılı bilgiye Arabuluculuk sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
İlk toplantıya katılmamanın sonucu
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18/A maddesinin on birinci fıkrasına göre, taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması nedeniyle süreç sona ererse, toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir. İş uyuşmazlıklarında da 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesinde aynı düzenleme yer alır. Bu tarafın sonradan açılan davada karşılaşacağı sonuçlar şunlardır:
- Yargılama giderleri: Davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile, karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.
- Vekâlet ücreti: Lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.
- İki taraf da katılmazsa: Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması nedeniyle sona eren süreçten sonra açılan davada, tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
Örnek: İşçi, işçilik alacakları için arabulucuya başvurur. İşveren, geçerli bir mazereti olmadan ilk toplantıya katılmaz ve süreç sona erer. Sonradan açılan davada işveren kısmen haklı çıksa bile, işçinin ödemekle yükümlü olacağı yargılama giderlerinin yarısı da işverene yüklenir ve işveren lehine hükmedilecek vekâlet ücreti yarıya iner.
Bu hüküm son yıllarda değişikliğe uğramıştır. Önceki düzenlemede katılmayan taraf yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutuluyor ve lehine vekâlet ücretine hiç hükmedilmiyordu. Vekâlet ücretine ilişkin güncel kural, 7 Kasım 2024 tarihli 7531 sayılı Kanun ile getirilmiştir. Eski düzenlemeye dayanan kaynaklara bu nedenle dikkat etmek gerekir.
Geçerli mazeret ne demektir?
Kanun, geçerli mazereti tek tek saymamıştır; mazeretin geçerli olup olmadığı somut olayın özelliklerine göre mahkemece değerlendirilir. Ani hastalık veya doğal afet gibi öngörülemeyen ve önlenemeyen durumlar bu kapsamda değerlendirilebilir.
Toplantıya katılamayacaksanız, bunu mümkünse toplantıdan önce arabulucuya bildirmeniz ve mazeretinizi belgelendirmeniz önemlidir. Ayrıca yaptırımın uygulanabilmesi için ilk toplantıdan usulüne uygun şekilde haberdar edilmiş olmanız gerekir; bu husus da her dosyada ayrıca değerlendirilir.
Toplantıya nasıl katılabilirim?
- Toplantıya bizzat, kanuni temsilciniz veya avukatınız aracılığıyla katılabilirsiniz.
- Uygun durumlarda toplantılar, arabulucunun belirlediği şekilde uzaktan iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
- Toplantıya katılmanız, anlaşmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Arabuluculuk iradi bir süreçtir; anlaşıp anlaşmamak taraflara aittir.
Arabuluculuk ücretini kim öder?
Dava şartı arabuluculukta taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda anlaşılamaması hâllerinde, arabulucunun iki saatlik ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Görüşmeler iki saati aşar ve anlaşma sağlanamazsa, iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır. Taraflar anlaşırsa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir.
Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti yargılama giderlerinden sayılır; yani sonradan açılan davada, yukarıdaki kurallar çerçevesinde taraflara yüklenebilir.
İlgili mevzuat: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A (7531 sayılı Kanun ile değişik hâli) · 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.